محمد ملا صالح شارەزووری

Mela Salih Sharazuri Portfolio & Bio | پرۆفایلی تێروتەسەلی محەمەد مەلا ساڵح شارەزووری

کوردی (Kurdish)
مەلا محەمەد کوڕی مەلا ساڵح ناسراو بە محەمەد مەلا ساڵح شارەزووری (Mela Salih Sharazuri)، یەکێکە لە نووسەر، وەرگێڕ و بیرمەندە ئیسلامییە دیارەکانی باشووری کوردستان لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەمدا. ئەو خاوەنی پڕۆژەیەکی فیکری و ڕەخنەیی پێشەنگ بوو لە ناوچەکەدا، کە تێیدا لە ڕوانگەیەکی عەقڵانی و ئیسلامییەوە گرنگترین فەلسەفە، تیۆرییە زانستییەکان و قوتابخانە دەروونییەکانی ڕۆژئاوای خستە ژێر تەرازووی نەقدی زانستییەوە.

ژیانی سەرەتا، خوێندن و پێگەی کۆمەڵایەتی:
محەمەد مەلا ساڵح لە ساڵی ١٩٤٧ی زایینی لە بنەماڵەیەکی زانپەروەر و ئاینی لە ناوچەی شارەزوور لەدایکبووە. باوکی زانایەکی ناسراو بوو و سەرەتای خوێندنی شەرعی و زمانەوانی لەلای ئەو دەستپێکرد، و دواتر لە کەنەف و حوجرە جیاوازەکانی کوردستان خوێندنی ئاینی تەواو کرد و مۆڵەتی مەلایەتی وەرگرت. ئەو تەنها خەریکی کاری ئاینی نەبوو، بەڵکو بەهۆی ئاگاداریی فرەوانی لەسەر بزووتنەوە فیکرییە جیهانییەکان و زمانەوانی، بوو بە یەکێک لە دەنگە زیندووەکانی هۆشیارکردنەوەی گەنجانی کورد لە ڕووی بیروباوەڕ و ئەخلاقەوە.

شێوازی فیکری و زنجیرەی "لە تەرازووی ژیریدا":
گرنگی پڕۆژەی مامۆستا محەمەد مەلا ساڵح لەوەدا بوو کە لە سەردەمی باڵادەستیی ئایدۆلۆژیا مادی و چەپەکان لە کوردستاندا، ئەو بە شێوازێکی هێمن، زانستی و دوور لە توندوتیژی دەقاو can، دەستی کرد بە وەڵامدانەوەی شبهەکان. ئەو زنجیرە پەرتووکێکی ناوازەی بە ناونیشانی گشتی "لە تەرازووی ژیریدا" نووسی، کە تێیدا لۆژیک و بنەما عەقڵییەکانی بەکارهێنا بۆ سەلماندنی ڕاستێتی بیروباوەڕی ئیسلامی و دەرخستنی کەموکوڕییەکانی تیۆرییە مادییەکان [1.1.4، 1.5.3]. ئەم زانایە لە تەمەنێکی گەنجیدا و لە ساڵی ١٩٨٧ی زایینیدا کۆچی دوایی کرد، بەڵام نامیلکە و کتێبەکانی وەک میراتێکی گرنگی فیکری ئیسلامی بە زمانی کوردی مانەوە [1.1.4، 1.2.2].

بڵاوکراوەکان و میراتی زانستی:
مامۆستا محەمەد مەلا ساڵح خاوەنی چەندین کتێب، وەرگێڕان و پەیامی فیکری کورت و کاریگەرە بۆ گەنجان. گرنگترین بەرهەمەکانی بریتین لە:

داروین لە تەرازووی ژیریدا (Darwin la Tarazuwi Zhirida): لێکۆڵینەوە و ڕەخنەیەکی زانستی و عەقڵییە لەسەر تیۆری پەرەسەندنی چارڵز داروین و ڕەهەندە فەلسەفییەکانی.
سروشت لە تەرازووی ژیریدا (Siruşt la Tarazuwi Zhirida): کتێبێکی فیکری قووڵە بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ڕەوتی مادیگەرایی و سروشتپەرستی، و سەلماندنی بوونی خودا لە ڕێگەی لێکوڵینەوە لە گەردوون [1.1.1، 1.1.3].
فرۆید لە تەرازووی ژیریدا (Freud la Tarazuwi Zhirida): پۆلێنکردن و ڕەخنەگرتنە لە تیۆرییەکانی دەروونناسی سیگمۆند فرۆید، بەتایبەت ئەو لایەنانەی کە پەیوەستن بە غەریزە و ئەخلاقەوە.
ڕێکەوت لە تەرازووی ژیریدا (Rêkewt la Tarazuwi Zhirida): وەڵامدانەوەی پڕ لە لۆژیکە بۆ ئەو تێڕوانینانەی کە پێیان وایە ڕێکەوت هۆکاری دروستبوونی ژیان و ڕێکوپێکی جیهانە [1.1.2، 1.5.3].

لەم پلاتفۆرمەدا، ئەم بەشە تەرخانکراوە بۆ ناساندنی پڕۆژەی فیکری، پێشکەشکردنی کورتکراوەی کتێبەکان و لێکۆڵینەوە لەسەر مێتۆدی عەقڵانی مامۆستا محەمەد مەلا ساڵح شارەزووری.

English (ئینگلیزی)
Muhammad Mela Salih, widely remembered as Muhammad Mela Salih Sharazuri (1947–1987), was a highly distinguished Iraqi Kurdish Islamic scholar, author, and translator. He was a pioneer in contemporary Kurdish Islamic apologetics, launching an analytical project that utilized human reason and rational logic to critically evaluate Western philosophical frameworks, scientific theories, and psychoanalytical schools.

Early Life, Education, and Intellectual Standing:
Mela Salih Sharazuri was born in 1947 into a traditional scholarly family in the historic Sharazour region of Iraqi Kurdistan. He completed his classical Islamic education (*Hujrah*) under his father and the prominent regional jurists of Kurdistan, earning his official scholarly license (*Ijazah*). Beyond traditional jurisprudence, Sharazuri immersed himself in contemporary international philosophies, making him uniquely equipped to address modern youth anxieties regarding theology, ethics, and materialist thought during the height of Leftist hegemony in the region.

Theological Methodology and the "In the Balance of Reason" Series:
Sharazuri’s intellectual project was highly characterized by its calm, objective, and strictly logical demeanor. He launched a famous series of treatises titled "In the Balance of Reason" (*La Tarazuwi Zhirida*), establishing a rational framework to defend the Islamic worldview against purely materialist interpretations. He argued that true scientific inquiry and sound human intellect naturally align with monotheism. His promising life was cut short when he passed away in 1999 at a young age, yet his concise handbooks remain a staple of Kurdish Islamic literature.

Prolific Bibliography and Scholarly Impact:
Mela Salih Sharazuri left behind a collection of highly practical essays, translations, and apologetic booklets targeted at the intellectual defense of regional youth. Key notable bibliography includes:

Darwin la Tarazuwi Zhirida (Darwin in the Balance of Reason): A meticulous critique evaluating Charles Darwin’s theory of evolution, separating its empirical observations from its materialist philosophical exploitations.
Siruşt la Tarazuwi Zhirida (Nature in the Balance of Reason): An analytical discourse tackling naturalism and pantheism, using cosmological design to assert divine craftsmanship.
Freud la Tarazuwi Zhirida (Freud in the Balance of Reason): A systematic psychological and ethical review of Sigmund Freud’s psychoanalytical frameworks, particularly regarding libido reductionism.
Rêkewt la Tarazuwi Zhirida (Coincidence in the Balance of Reason): A foundational treatise examining probability and teleology, dismantling the argument that the universe materialized by pure random chance.

On this website, this profile acts as an academic and educational hub dedicated to providing contextualized readings, thematic analysis, and critical breakdowns of the literature of Mela Salih Sharazuri.