عزيز نيسين

Kurdish (کوردی)
English (ئینگلیزی)

عەزیز نەسین – Aziz Nesin
عەزیز نەسین (Aziz Nesin) (ناوی ڕاستەقینەی: مەحمەد نوسرەت نەسین) یەکێکە لە ناسراوترین نووسەر، ڕۆژنامەنووس، و ڕەخنەگرانی جیهانی لە بواری ئەدەبی تەنز، کۆمیدیای ڕەش، کورتەچیرۆک، و ڕۆمان. ئەو بە هۆی نووسینە تیژ و کایگەرییەکانی لەسەر ڕەخنەگرتن لە بارودۆخی سیاسی، کۆمەڵایەتی، و بیرکردنەوەی چەقوبەستووی کۆمەڵگە ناسراوە، و کاریگەرییەکی بێوێنەی لەسەر ئەدەبیاتی ڕۆژهەڵاتی ناوڕاست و جیهان جێهێشتووە.

عەزیز نەسین لە ساڵی ١٩١٥ لە دوورگەی هەیبەلیئادا لە ئیستانبوڵ لەدایک بوو. ژیانی سەرەتایی ئەو پڕ بوو لە ناخۆشی و ململانێ؛ لە خێزانێکی هەژار گەورە بوو و دواتر چووە قوتابخانەی سەربازی و وەک ئەفسەر کاریکرد، بەڵام بەهۆی بیروباوەڕی سیاسی و نووسینەکانیەوە لە سوپا دەرکرا. ئەو ناوی "عەزیز نەسین"ی (کە ناوی باوکی بوو) وەک ناوی خوازراو هەڵبژارد تا لە ملاحقەی دەسەڵاتداران پارێزراو بێت، هەرچەندە لە ژیانیدا چەندین جار زیندانی کرا و ڕووبەڕووی هەوڵی تیرۆکردن بووەوە.

یەکێک لە گرنگترین تایبەتمەندییەکانی فەلسەفەی عەزیز نەسین، گرنگیدانی بوو بە مافەکانی مرۆڤ و منداڵان. ئەو لە ساڵی ١٩٧٣دا "وەقفی نەسین" (Nesin Foundation)ی دامەزراند. ئەم وەقفە خێرخوازییە تا ئێستاش سەرپەرشتی، نیشتەجێبوون، و خوێندنی منداڵانی بێسەرپەرشت و هەژار دەکات، و عەزیز نەسین تەواوی داهاتی کتێب و مافی چاپەکانی تەرخان کرد بۆ بەڕێوەبردنی ئەم ڕێکخراوە.

تریسی یان نووسەرانی تر لە بواری پەرەپێدان کاریان کردووە، بەڵام نەسین لە ڕێگەی چیرۆکی سادەی ناو خەڵک و زمانی تەنزەوە، وانەی قووڵی دەربارەی دیسیپلینی کۆمەڵایەتی، هۆشیاری پیشەیی، و دادپەروەری پێشکەش کردووە. ئەو لە ماوەی ژیانیدا زیاتر لە ١٠٠ کتێبی نووسی کە وەرگێڕدراونەتە سەر زیاتر لە ٣٠ زمانی جیهانی و خاوەنی چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتییە وەک خەڵاتی السعفة الذهبية (Golden Palm).
کتێبە بەناوبانگەکانی (وەرگێڕدراو بۆ کوردی/عەرەبی)

أطفال هذه الأيام الرائعون – منداڵانی ئەمڕۆی ئێمە (دەربارەی سیستەمی پەروەردە)
آه منا نحن معشر الحمير – ئای لە ئێمەی کەر (تەنزی کۆمەڵایەتی)
رواية زوبک (Zübük) – سەرۆکی پارتەکە / زوبەک (تەنزی سیاسی و هەلپەرستی)
الحمار الميت لا يخاف الذئب – کەرە تۆپیو لە گورگ ناترسێت
يکون أو لا يکون – دەبێت یان نابێت (کۆمەڵە چیرۆک)
الطريق المفتوح – ڕێگەی کراوە
سرادق المجانين – گەرمەسێری شێتان
الاشتراکی المزيّف – سۆسیالیستی ساختە
مذكرات منفى – یادەوەرییەکانی تاراوگە

بیرۆکەی سەرەکیی کاری عەزیز نەسین
فەلسەفەی نەسین لەسەر ئەوە دامەزراوە کە تەنز تەنها بۆ پێکەنین نییە، بەڵکو ئامرازێکە بۆ بەئاگاهێنانەوەی گەلان. ئەو پێی وابوو کە گۆڕانکاری ڕاستەقینە لە کۆمەڵگەدا لە ڕێگەی فێربوونی بەردەوام، ڕەخنەگرتن لە خۆ، و نەهێشتنی نەزانین و گەندەڵی دەست پێ دەکات. ئەو هەمیشە جەختی لەسەر گرنگی کارکردن و بەرهەمهێنان دەکردەوە و دژی تەمەڵی و بیانوو هێنانەوە بوو.

Aziz Nesin – Author, Satirist and Social Critic
Aziz Nesin (born Mehmet Nusret Nesin) was a world-renowned Turkish author, journalist, and playwright, widely considered one of the greatest **satirists and masters of black comedy** of the 20th century. His work focused heavily on **social critique, political satire, human rights, and the absurdities of bureaucracy and societal ignorance**.

Born in 1915 in Istanbul, Aziz Nesin's early life was marked by poverty and hardship. After serving in the military, he was discharged due to his political views and turned to writing. He adopted the pen name "Aziz Nesin" to protect himself from political persecution. Despite spending several years in prison and surviving multiple assassination attempts, he never stopped writing and fighting for freedom of expression.

One of the most enduring legacies of his life is the Nesin Foundation (Nesin Vakfı), established in 1973. The foundation provides shelter, education, and lifelong support to underprivileged and orphaned children. Nesin dedicated the entirety of his book royalties and property rights to ensure the lifetime funding of this humanitarian project.

Throughout his career, Nesin wrote **more than 100 books**, including novels, short stories, plays, and memoirs. His masterpieces have been translated into over 30 languages, earning him prestigious international honors such as the **Golden Palm** in Italy and the **Tolstoy Gold Medal** in Russia.
His Most Famous Works

Zübük – A brilliant political satire about opportunism and corruption.
Our Children Today Are Magnificent – A critique of the modern educational system.
Ah, Us Donkey-Kind! – A powerful satirical allegory on societal submissiveness.
The Dead Donkey Fears No Wolf – Stories reflecting resilience and social ironies.
Memoirs of an Exile – Reflections on his political struggles and imprisonment.
Surrender – A critique of institutionalized thinking.